Ticaret Bakanlığının, dijitalleşmeyle birlikte reklam ve ilanlara daha yoğun biçimde maruz kalan tüketicileri aldatıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamalara karşı daha etkin korumak amacıyla hazırladığı yeni düzenlemeler 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giriyor.

Yeni kurallar; hedefli reklamcılıktan yapay zekâ teknolojileriyle oluşturulan tanıtımlara, sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarından indirimli satış reklamlarına, çevresel beyanlardan tüketici değerlendirmelerine kadar birçok alanı kapsıyor.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Dijitalleşmeyle birlikte tüketicilerin daha fazla reklam ve ilana maruz kaldığını belirten Bolat, yeni düzenlemenin hedefli reklamcılık, yapay zekâyla oluşturulan reklamlar, sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan tanıtımlar ve indirimli satış reklamları gibi birçok alanda koruyucu hükümler getirdiğini ifade etti.

Düzenlemeyle hedefli reklam uygulamalarında tüketicilerin hangi ölçütlere göre seçildiğine ilişkin daha açık bir bilgilendirme dönemi başlayacak.

Reklam verenler, hedefli reklamın hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin bilgileri doğrudan ve kolay erişilebilir biçimde sunmak zorunda olacak.

Bu bilgilendirme şartını yerine getiren reklam verenler hedefli reklam uygulamalarını sürdürebilecek.

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici hükümlerinden biri çocuklara yönelik hedefli reklamlarla ilgili olacak.

Çocuklara kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklanacak.

Sosyal medya etkileyicilerinin ticari nitelik taşıyan paylaşımlarında kullandığı ifadeler de yeni kurallara bağlanacak.

Sosyal medya etkileyicileri; herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım gibi menfaat elde ettikleri paylaşımlarda tüketicide kafa karışıklığına neden olabilecek ifadeleri kullanamayacak.

Bu tür paylaşımlarda “sponsorlu”, “iş birliği” ve “davet” gibi ifadelerin yerine yalnızca “reklam” veya “tanıtım” ibarelerinin kullanılması zorunlu olacak.

Tüketicilere indirim veya başka bir fayda sağlanmasını belirli bir koşula bağlayan satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin hükümler kapsamında değerlendirilecek.

Böylece bir ürün veya hizmette indirimden yararlanmak için ek bir şart sunulan kampanyalar da indirim fiyatlarının belirlenmesine ilişkin kurallara uymak zorunda olacak.

İndirimli satış reklamlarında kullanılacak önceki fiyatın belirlenmesine ilişkin yöntem de yeniden düzenlendi.

İndirimin başladığı tarihten önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, indirime esas fiyat olarak kabul edilecek.

Bir başka ifadeyle, reklamlarda üzeri çizilerek gösterilecek eski fiyatın son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olması gerekecek.

Falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen reklamlar ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına ilişkin mevcut reklam yasaklarının kapsamı genişletildi.

Yeni düzenlemeyle yasa dışı şans oyunlarına yönelik reklamlar da açık biçimde yasak kapsamına alındı.

Tüketici şikâyetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara tanınan açıklama yapma ve cevap verme süresinde de değişikliğe gidildi.

Daha önce 72 saat olarak uygulanan süre, yeni düzenlemeyle 48 saate düşürüldü.

Satıcı veya sağlayıcı bu süre içinde cevap vermediği takdirde tüketici değerlendirmesi doğrudan yayımlanabilecek.

Yapay zekâ teknolojileri kullanılarak oluşturulan reklam içerikleri için de şeffaflık zorunluluğu getirildi.

Bir reklamda yapay zekâ yardımıyla oluşturulan ve gerçek bir insandan ayırt edilemeyecek düzeyde dijital karakter kullanılması halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir biçimde belirtilmesi gerekecek.

Gerçek bir kişinin yapay zekâ teknolojileriyle oluşturulmuş dijital kopyasının reklamlarda kullanımı da sınırlandırıldı.

Bir kişinin dijital kopyasının, gerçekte kullanmadığı bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlemiş gibi gösterilmesi ya da o ürün veya hizmet hakkında tavsiyede bulunuyormuş izlenimi verilmesi yasaklandı.

Tüketicilerin çevre konusundaki duyarlılığının ticari amaçlarla kötüye kullanılmasını önlemek için çevresel beyan içeren reklamlara da yeni kurallar getirildi.

“Çevre dostu” gibi genel ve geniş anlam taşıyan kavramlar, herhangi bir açıklama yapılmadan reklamlarda kullanılamayacak.

Reklamda kullanılan çevresel beyanın, ürün veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun açıkça belirtilmesi zorunlu olacak.

Takviye edici gıdaların reklamlarında, bu ürünlerin normal beslenme kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği yönünde bir algı oluşturulması yasaklandı.

Bununla birlikte takviye edici gıdaların, sağlık beyanı kapsamına giren konular dışında karşılaştırmalı reklamlarının yapılabilmesine izin verilecek.

Ticari reklam ve ilanlarda tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesinin önüne geçilmesi amacıyla akademik ünvanların kullanımına yönelik de hüküm getirildi.

Akademik ünvanlar, tüketiciyi yanıltacak veya aldatacak biçimde reklam ve tanıtımlarda kullanılamayacak.

Tüketici değerlendirmelerinin güvenilirliğini artırmak amacıyla çevrim içi yorum ve puanlamalara yönelik yeni sınırlamalar getirildi.

Satın alma işleminin doğrulanmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayımlanamayacak.

Tüketici değerlendirmelerinin mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayımlanması halinde yeni bir şeffaflık şartı uygulanacak.

Bu değerlendirmelerin tamamına aynı alanda açık, anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolaylıkla erişilebilir biçimde yer verilmesi zorunlu olacak.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, tüketicileri yanıltan, bilgi ve tecrübe eksikliklerini istismar eden ve haksız rekabete yol açan reklam ile ticari uygulamalara karşı yoğun ve yaygın denetimlerin sürdüğünü belirtti.

Vatandaşların ürün ve hizmetlere ilişkin aldatıcı içeriklerden korunması amacıyla çalışmaların kararlılıkla devam edeceğini ifade eden Bolat, tüketiciyi koruyan yeni düzenlemelerin yapılmayı sürdürüleceğini kaydetti.