Avrupa Birliği (AB) liderleri, Avrupa’nın ABD, Rusya ve Çin ile rekabeti arttırma yollarını ele almak üzere Belçika’da düzenlenen gayri resmi zirvede bir araya geldi.
AB üyesi ülkelerin liderleri, gümrük vergisi savaşları, Çin’in kritik mineral ihracatına getirdiği kısıtlamalar ve Avrupa’nın yapay zeka dahil birçok alanda geri kalmaya başlaması gibi gelişmeler ışığında ticaret, ekonomi ve rekabetçiliğe ilişkin konuları masaya yatırmak üzere Belçika’daki tarihi Alden Biesen Kalesi’nde düzenlenen gayri resmi zirvede bir araya geldi. Zirve öncesinde gazetecilere konuşan AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, "2026, AB için rekabetçilik yılı olacak" ifadelerini kullandı. AB’nin ekonomideki temel önceliklerini sıralarken tek pazarı derinleştirmek ve bürokratik engelleri kaldırmaktan bahseden Costa, birliğin hem küçük ölçekli şirketleri hem de büyük şirketleri güçlendirmesi gerektiğini ifade etti. Costa, "Küresel pazarda rekabet edebilmek için güçlü şirketlere sahip olmalıyız" dedi. AB’nin şirketlerini haksız rekabetten ve ekonomik zorlamadan koruması ve yüksek enerji fiyatlarına çözüm getirmesi gerektiğini vurgulayan Costa, "Bugün önceliğimiz, özel yatırımları serbest bırakmak, tasarruflarımızı şirketlere yatırım yapmak üzere harekete geçirmek ve yatırım için daha dinamik ve canlı bir ekosistem oluşturmaktır" dedi.

AB Yüksek Temsilcisi Kallas: "Güçlüyüz, fakat daha güçlü olmamız gerek"
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise, "Eğer jeopolitik bir güç olmak istiyorsanız ya güçlü bir ekonomik güç ya da güçlü bir askeri güç olmanız gerekiyor. Ekonomik açıdan güçlüyüz fakat daha güçlü olmamız gerek" dedi. Kallas, Avrupalı liderlerin şirketlere yardımcı olabilmek üzere bürokrasiyi azaltmak için çalışmaları gerektiğini ifade etti. Kallas, "Şirketlerimize yardımcı olmak için her şeyi yapmamız gerekiyor" diye konuştu.

Orban, Ukrayna’ya mali desteğin kesilmesini önerdi
Macaristan Başbakanı Viktor Orban ise liderler zirvesine girişi sırasında yaptığı açıklamada, Avrupa ekonomisinin durgunluk içinde olduğunu ifade ederek bunun için 3 aşamalı bir çözüm önerisinde bulundu. Orban, "İhtiyacımız olan şey barış, çünkü savaşta olan bir ekonomi kilitlenir ve büyüyemez. Savaş, ekonomi için iyi değildir. Bu nedenle de mümkün olabildiğince hızlı bir şekilde barışı tesis etmemiz gerekiyor" dedi. Çözümün kısmen Rusya’nın saldırılarına karşı Ukrayna’yı desteklemekten vazgeçmekte yattığını vurgulayan Orban, "Eğer paranız varsa ki AB’nin parası var, bunu başka yerlere göndermek yerine kendi ihtiyaçlarınız için kullanmanız gerekiyor. Örneğin, Ukrayna’ya göndermemeniz gerekiyor" dedi. Avrupa’nın odaklanması gereken diğer konunun ucuz enerji tedariki olduğunu vurgulayan Orban, "Şirketlerimizin karşı karşıya olduğu başlıca problem, enerji fiyatlarıdır. Bunu aşağı indirmemiz gerekiyor" ifadelerini kullandı.

Çekya Başbakanı: "AB enerji piyasası birleştirilmeli"
Çekya Başbakanı Andrej Babis, Alden Biesen Kalesi’ne varışında yaptığı açıklamada üye devletler arasındaki enerji fiyatlarına uyum kazandırılması gerektiğini ve bunun için de AB enerji piyasasının birleştirilmesi gerektiğini söyledi. Babis, "Fransa’da enerji sübvanse ediliyor ve geçtiğimiz yılın sonuna kadar (MegaWatt saat başına) 50 euro ödüyorlardı. Çekya’da bizim ödediğimiz ise 110 euro. Bu nedenle de birleşik bir enerji piyasasına ihtiyaç duyuyoruz. Tek çözüm bu" dedi.
Litvanya Cumhurbaşkanı: "Avrupa’nın halen Rus enerjisi satın alıyor olması utanç verici"
Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda ise, "Ukrayna’daki savaşın başlamasından bu yana 4 yıl oldu ve halen Rus enerji kaynaklarına olan bağımlılığımızı konuşuyoruz. Rus enerji kaynaklarını satın almaya ancak gelecek yıl son vermeye hazır olmamız gerçekten utanç verici" dedi. Ülkesi Litvanya’nın bu açıdan iyi bir performans gösterdiğini ifade eden Nauseda, "Ülkem, savaş başladıktan birkaç ay sonra Rus enerji kaynaklarının alımını durduran ilk ülke oldu" ifadelerini kullandı. Nauseda, Avrupa’nın rekabet gücünü artırmak ve ekonomisini güçlendirmek için diğer ülkelerle serbest ticaret anlaşmalarını ele alması gerektiğini söyledi. Hindistan, Mercosur ve Endonezya konusunda iyi kararlar alındığını savunan Nauseda, "Avustralya, Filipinler ve bölgedeki diğer ülkeler de bu listeye dahil edilebilir" dedi.

De Wever: "Enerji maliyetleri başlıca önceliğimiz"
Belçika Başbakanı Bart De Wever ise Fransa’nın Avrupa’daki kamu ihalelerinde Avrupalı firmalara imtiyaz sağlanmasına ilişkin "Made in Europe" önerisinin gündemin önemli maddeleri arasında yer alması beklenen zirve öncesinde, "Avrupa pazarını korumamız gerektiği konusunda herkes hemfikir. Mesele bunu nasıl yapacağımız konusu" ifadelerini kullandı. Bugünkü zirvenin başlıca konusunun enerji maliyetleri olacağını da ifade eden De Wever, yüksek enerji fiyatlarının Avrupa sanayisi için ölümcül bir tehlike arz ettiğine vurgu yaptı. Avrupa’nın rekabet gücünü kaybettiğini ve petrokimya sanayisi ile çelik ve metal sektörlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu ifade eden Belçikalı lider, "Tabii bunları kaybederseniz, artık stratejik özerkliğiniz kalmaz" dedi.

Macron: "Hızlı hareket etmemiz gerekiyor"
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa’nın rekabetçilik konusunda "gerçekten hızlı hareket etmesi gerektiğini" ve Haziran ayındaki AB Liderler Zirvesi’nde sunmak üzere somut kararlar almasının elzem olduğunu söyledi. Fransız lider, bu konudaki önceliklerinin Avrupalı firmalara sağlanacak imtiyazlara ilişkin "Made in Europe" teklifi ve Avrupa’nın stratejik öncelikleri için hızlı karar alabilmesi amacıyla "istekli olmayan" ülkeleri kapsam dışı bırakacak bir çözüm sunan "iki vitesli Avrupa" önerisi olduğunu söyledi. Macron, "Önceliğimiz, üzerinde mutabakat sağladığımız her şeyi uygulamak ve düzenlemelerin basitleştirilmesi, tek pazarın derinleştirilmesi, enerji ve finansman meselelerinde çok daha hızlı ilerlemek" ifadelerini kullandı. Avrupa’nın ABD’nin uyguladığı tarifeler ve Çin’in yoğun baskısı altında olduğunu vurgulayan Macron, "Hızlı hareket etmemiz ve Haziran ayına kadar somut kararlar almamız gerekiyor" dedi.
Macron, "27 ülke olarak bazı konularda ilerleyemiyorsak daha hızlı ilerlemek için güçlendirilmiş iş birliği yoluna gitme hakkımızı kullanmalıyız" şeklinde konuştu.
Macron ile birlikte basın mensuplarının karşısına çıkan Almanya Başbakanı Friedrich Merz de, "Avrupa Birliği’ni daha hızlı ve daha iyi hale getirmek istiyoruz" dedi. Merz, bu konuda Macron ile her zaman aynı fikirde olmaktan memnuniyet duyduğunu söyledi.

Danimarka Başbakanı: "AB’deki kilitlenmeyi aşmak için iki vitesli Avrupa çözümü gerekli"
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen de AB’nin anlaşmazlık yaşadığı konularda daha hızlı ilerleyebilmek için "iki vitesli Avrupa" çözümüne ihtiyacı olduğunu söyledi. Frederiksen, "Bunu bana iki sene önce sorsanız, hayır derdim. Fakat bugün sorduğunuzda cevabım ’evet’ olacaktır" ifadelerini kullandı. Frederiksen, "Bazı ülkeler, Avrupa’nın doğru olan şeyleri yapmasını engelleyebiliyor. İleride Avrupa yanlısı olmayan ve aslında Rusya yanlısı olan hükümetler de göreceğimizi düşünüyorum" dedi. Danimarkalı lider, "Ayrıca bir ya da iki ülkenin vetosu yüzünden Avrupa için gerekli olanı yapamıyor olmamız kabul edilebilir değil" şeklinde konuştu.